Gisteren werd dit bijzondere gedenkstuk onthuld tijdens een bijeenkomst in de bibliotheek, in aanwezigheid van nabestaanden, sprekers en betrokkenen. Met de onthulling kreeg een beladen stuk geschiedenis een vaste plek in het hart van de stad.

Tijdens de onthulling stond ook Liza Meindertsma, manager bibliotheken bij Bibliotheken Noord Fryslân, stil bij de keuze voor de bibliotheek als vaste plek voor dit gedenkstuk. Volgens haar is de bibliotheek bij uitstek een plek waar kennis wordt gedeeld, mensen elkaar ontmoeten en waar verhalen worden doorgegeven aan volgende generaties. Juist hier krijgt deze geschiedenis een zichtbare en tastbare plek, voor iedereen die binnenloopt.

Van transport naar herinnering

Op 16 januari 1945 werden 110 verzetsmensen uit Noord-Nederland op transport gezet. Ze werden onder erbarmelijke omstandigheden afgevoerd in goederenwagons. Al na enkele weken stierven tientallen mannen door mishandeling, ziekte, honger en uitputting. De overlevenden werden later door de nazi’s omgebracht. Onder hen dertien mannen uit Harlingen.

Het stuk spoor dat nu in de bibliotheek staat, is afkomstig van het traject waarover dit transport plaatsvond. De rails dreigden verloren te gaan door herontwikkeling van het gebied rond Lagerhaus G in Hamburg. Dankzij Stichting Lagerhaus G kon een deel worden veiliggesteld en kreeg het een nieuwe betekenis in Harlingen.

Herdenken als tegenspraak

Tijdens de onthulling sprak burgemeester Ina Sjerps over het belang van blijven herdenken, juist in deze tijd.

Volgens de burgemeester gaat herdenken niet alleen over het verleden, maar ook over het heden. Over waakzaam blijven. Over vrijheid, democratie en mensenrechten die niet vanzelfsprekend zijn.

Een verhaal dat blijft doorwerken

Ook historicus en nabestaande Jan Norg sprak tijdens de bijeenkomst. Zijn vader Klaas was één van de Harlinger verzetsmannen die werd weggevoerd. Jarenlang zocht hij naar antwoorden over wat zijn vader is overkomen. Met dit gedenkstuk komt een deel van dat verhaal terug naar de stad waar het begon.

Door het gedenkstuk in de bibliotheek te plaatsen, wordt deze geschiedenis niet beperkt tot één herdenkingsmoment per jaar. Bezoekers komen het verhaal tegen tijdens het lezen van een krant, het lenen van een boek of een gesprek aan de leestafel. Zo wordt herdenken onderdeel van het dagelijks leven.

Het gedenkstuk is permanent te zien in Bibliotheek Harlingen. Wie zich verder wil verdiepen in dit verhaal, kan dat ook doen via de boeken van Jan Norg. In zijn publicaties beschrijft hij zijn jarenlange zoektocht naar het lot van zijn vader en de andere verzetsmensen die in Neuengamme zijn omgekomen. Beide boeken zijn te lenen in onze bibliotheek.

Blijven doorgeven

Dit gedenkstuk herinnert ons eraan dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Dat democratie en rechtsstaat onderhoud vragen. En dat het doorgeven van verhalen essentieel is om die waarden levend te houden.

Herdenken is terugkijken, maar ook vooruitkijken. Het vraagt om aandacht, betrokkenheid en verantwoordelijkheid. Nu, en voor de generaties na ons.