Bibliotheken dicht, maar kan dat wel?

Gepubliceerd op: 7 juli 2020 12:51

Verslag van Bibliotheken Noord Fryslân in coronatijd.

Op 15 maart 2020 gingen alle Bibliotheken in Noord-Fryslân dicht, de deur ging op slot. In de eerste week van sluiting hebben wij e-learning beschikbaar gesteld aan onze medewerkers en onderzocht welke dienstverlening we binnen de intellectuele lockdown nog wel konden verzorgen. We hadden het plan gemaakt boeken te bezorgen bij klanten die ze zouden willen ontvangen, maar vervolgens kwam er een nieuwe persconferentie met het dringende verzoek: “Blijf thuis”. Toen besloten we onze medewerkers niet op pad te sturen.

Ondertussen waren we wel bezig om onze digitale dienstverlening te promoten en vele klanten ontdekten toen pas de e-books. Twee collega’s van de klantenservice waren dagelijks druk met het beantwoorden van vragen voor klanten over het aanmaken van een account en downloaden van e-books. Landelijk werd hard gewerkt aan de ThuisbiebApp, waarmee iedere inwoner boeken kon lezen, of je nu wel of geen lid was van de bibliotheek. De groei van het aantal e-books-accounts en - downloads was spectaculair, 36% meer dan in 2019, over de periode januari–mei.

Aan cursisten van het Digi-Taalhuis die niet de beschikking hadden over een laptop of I-pad hebben wij deze apparaten uitgeleend, zodat ze eventueel thuis verder konden werken. De taalcoördinatoren van het Friesland College hebben hun best gedaan om via de app of telefonisch contact te houden met de cursisten.

Afhaalservice gestart en klanten gebeld.

Langzaam werd duidelijk dat we nog wel enige tijd gesloten zouden blijven en daarom zijn we op 6 april de afhaalservice gestart. Leden van de bibliotheek konden op onze website een formulier invullen en als de boeken klaar lagen in de bibliotheek werden de klanten gebeld zodat ze de boeken konden ophalen. Alles binnen de regels van het RIVM. In totaal zijn er 2.097 aanvragen ingediend en zijn er 10.148 boeken geleend. Ook aan de scholen hebben we boeken uitgeleend, in totaal 656.

We waren ons ervan bewust dat we een grote doelgroep niet bereikten, met name ouderen die minder digitaal zijn. Onze medewerkers hebben ruim 1.500 klanten, 70+gebeld. In overleg met de welzijnsstichtingen in ons gebied hebben we afgestemd dat we naast de dienstverlening van de bibliotheek ook een belmaatje konden aanbieden.Er zaten veel overeenkomsten, maar ook verschillen in alle gesprekken die met de klanten zijn gevoerd, net als de gemiddelde gespreksduur die varieerde tussen de 5 en 45 minuten. Iedere klant was blij (verrast) met een telefoontje van de bibliotheek. De afhaalservice was een uitkomst voor ongeveer de helft van de klanten, de andere helft was voorzichtiger en wilde er (nog) geen gebruik van maken. Voor een aantal klanten was de bezorgdienst een uitkomst.

Ook na 11 mei zijn we blijven bellen. Twee derde van de klanten was van plan om weer naar de bibliotheek te gaan, velen waren zelfs al geweest. De overige klanten bleven liever thuis, zijn angstiger en familie of vrienden halen bij de bibliotheek.

1 Anekdote:

Een mevrouw die gebeld werd om te vragen of ze al op de hoogte was van de heropening van de bibliotheek zei: “Jaaaah, mijn man was zo blij, hij is direct op de fietsgesprongen en is al onderweg naar jullie”. Toen de medewerkster meldde dat de bibliotheek pas over een uur open gingen (nieuwe openingstijden), zei ze: “Geeft niks, hij komt echt niet zonder boeken naar huis dus dan heb ik mooi even wat tijd voor mezelf”.

Bibliotheken weer open

Op 6 mei meldde de premier dat op 11 mei de bibliotheken weer open mochten. Dat was eerder dan verwacht, want als bibliotheken gingen wij uit van 25 mei. Op 7 en 8 mei is er heel hard gewerkt in al onze vestigingen om open te kunnen op 11 mei en dat is gelukt. De openingstijden zijn aangepast, want de teruggebrachte boeken moeten nog steeds 36 uur in quarantaine en dat betekent extra opslag en werkzaamheden. Met de inzet van de lees- en mediaconsulenten als gastvrouw verliep alles volgens de RIVM-regels voor de klant en de medewerkers.

Huidige situatie

Nu zijn we alle middagen open en de eerste dagen was het erg druk. We zien echter nu dat het rustiger is dan vorig jaar om dezelfde tijd. Er is nog steeds een grote groep die de bibliotheek niet durft te bezoeken. Procentueel hebben 45% minder bezoekers en lenen we 36% minder boeken uit.

Ondertussen zijn ook de basisscholen weer gestart al boden zij wel eerst een combi van fysiek aanwezig zijn en online lessen. De lees- en mediaconsulenten zijn niet welkom in de school als de leerlingen aanwezig zijn. Na schooltijd kunnen wel de jaarlijkse monitorgesprekken met de directeur en leescoördinatoren gehouden worden en de jaarplannen voor volgend schooljaar worden voorbereid.

De scholen gaven aan wel behoefte te hebben aan nieuwe boeken. Op scholen met een collectie zijn de boeken afgeleverd, wat weer veel leesplezier opleverde bij de kinderen. Ook de boeken voor de Kinder- en Peuteropvang zijn uitgeleverd. De lees- en mediaconsulenten saneren ook collecties bij de scholen. Om weer tiptop te kunnen starten in het nieuwe schooljaar.

De BoekStart-coaches zijn nog niet welkom op het Consultatiebureau. We hopen de bezoeken weer in september te kunnen opstarten. Nu wel elke middag geopend zijn, kunnen de BoekStart-koffertjes wel weer opgehaald worden in de bibliotheek.

Na 1 juni zijn we ook weer gestart met de Digi-Taalhuizen in de vestigingen op de wal, ook voorzichtig want ook hier zien we dat zowel deelnemers als vrijwilligers terughoudend zijn. In de periode dat er geen fysieke ontmoeting plaats kon vinden is hard gewerkt aan digitale alternatieven, maar dat blijkt voor de doelgroep van het Digi-Taalhuis lastig. Er is een digitaal platform ingericht, maar daar bevinden zich vooralsnog vooral vrijwilligers.

Deze zomer houden we aangepaste openingstijden en kunnen we de verblijffunctie in de bibliotheek nog niet aanbieden. Want ook kranten en tijdschriften moeten na gebruik in quarantaine en dat is praktisch nog niet te organiseren. Wel zijn de pc’s voor publiek weer beperkt beschikbaar gesteld. We blijven roeien met de riemen die we hebben en zijn blij met de beperkte dienstverlening die we nu weer kunnen aanbieden. We hopen in september weer meer te mogen.

Paulien Schreuder

22 juni 2020